استاد عزيز، تولدت مبارك

سالروز ميلاد اسطوره آواز ايران، تك ستاره شب تار موسيقي ايران، استاد محمدرضا شجريان را به ايشان و خانواده محترمشان و شيفتگان ايشان تبريك مي گويم. و آرزوي عمري طولاني و پر بار براي ايشان دارم. و اميدوارم سايه ايشان بر سر موسيقي ايران و مردم خون گرم ايران سال هاي سال باشد.

1. خاطره اي از استاد شجريان

من يك سنتور مشقي خيلي بدي داشتم و تصميم گرفتم يك سنتور خوب بسازم، چون كمي نجاري مي دانستم. بعد از تكميل ابزار و وسايل نجاري، به دنبال چوب توت خشك قديمي همه كاروانسرا ها و چوب فروشي مشهد را زيرو رو كردم تا سر انجام يك بارير چوب فروشي گفت يك الوار پهن توت از بيست سال پيش در قسمت عقب انبار زير چوب ها سراغ دارم. به او گفتم اگر آن را پيدا كند انعام خوبي از من خواهد گرفت. به اتفاق يكي دو ساعت چوب ها را زيرو رو كرديم و بالاخره آنرا يافتم.واقعا كهنه بود و 5 تومان به او انعام دادم.الوار را بغل كردم و به يك چوب بري رفتم و مطابق اندازه ها بريدم. حالا بايد فكري به حال گوشي ها مي كردم، چون در آن روزگار در مشهد كسي گوشي سنتور نمي فروخت لاجرم مجبور شدم صد عدد ميخ نمره شش بخرم و آنها را به سوهان دستي درست كنم.مشكل تنها ساييدن آن ها با سوهان نبود بلكه بايد يكنواخت ساييده مي شدند. خدا مي داند چه ها كشيدم. دوازده خرك هم براي آن ساختم. با اينكه در مورد پل گذاري سنتور تجربه نداشتم، اما صداي دلنشيني داشت و من شيفتگي خاصي به آن پيدا كردم. بعد ها تصميم گرفتم براي اينكه صداها يكدست و موزون تر بشوند پل گذاري آن را عوض كنم. دو بار صفحه زير را بر داشتم و پل ها را تغيير شكل دادم و جابجا كردم. بار سوم براي خشك شدن چسپ ها آن را در كنار ديوار پشت بخاري قرار دادم، بچه ها به خاطر گرماي بيشتر شعله بخاري را زياد كرده بودند. در نتيجه صفحه ي روي آن شكاف عميقي بر داشت متاسفانه قابل استفاده نبود!! اما ذره ايي از اراده من براي ساختن سنتور هاي ديگر كاسته نشد. بخصوص علاقه مند بودم در پل گذاري سنتور براي ايجاد صداي خوش تر و موزون تر تحقيقات بيشتري انجام دهم و به نتايج مطلوب تري دست يابم. و خوشبختانه به نتايج قابل توجهي هم رسيده ام و در نظر دارم در آينده تجربيات خود را در كار پل گذاري هاي گوناگون كه روي سنتور هاي مختلف انجام داده ام، به صورت كتاب يا جزوه منتشر كنم.

2.عكس از استاد شجريان

3. موسيقي و زندگي از ديدگاه استاد شجريان

شرق و غرب ؛ دو فرهنگ ، دو موسيقي

ما دو فرهنگ جداگانه هستيم. آن جا دختر و پسر آزاد هستند. اين جا گاهي به خاطر ارتباط دختر و پسر، دو قبيله به جان هم مي افتند. پس دو فرهنگ متمايز است. آن جا دختر و پسر راحت با هم ارتباط دارند در نتيجه مثل اين جا شعر عاشقانه گفتن و در فراق سوختن به وجود نمي آيد. يا اگر كسي بگويد"بود آيا كه در ميكده ها بگشايند" ممكن است خندشان بگيرد! مي گويند اين همه ميكده كه در آن باز است.

دو فرهنگ مختلف، به يك نيار پاسخ هاي متفاوت مي دهند. پس دو موسيقي متفاوت هم دارند. در هر فرهنگ، يك حس خاصي بيشتر اهميت دارد، در نتيجه موسيقي آن هم همان حس را بيان مي كند. اين جا موسيقي سوز و گداز فراق را بيان ميكند. به معشوق مي گويد: اگر سال ها هم نيايي منتظر تو هستم. ان جا مي گويد: تو نيامدي من با كس ديگري رفتم.! خوب معلوم است در اين فرهنگ بيان عشق متفاوت است؛ موسيقي آن هم در اين بيان متفاوت است.

وسعت صداي من

صداي من به راحتي 19 نت را اجرا مي كند. البته براي آواز 15 نت خوب است. اين از نظر وسعت صدا. اما وجه ديگري هم در صدا مطرح است، يعني شدت و ضعف و برد صدا.......

كشف استعداد هاي موسيقي

يكي از هدف هاي اصلي ام در زندگي و كار، كشف استعداد هاي موسيقي و كمك به آنها در رشد و شكوفايي استعدادهايشان بوده و هست. چنان كه در همين مدت، چندين نوازنده و خواننده خوش استعداد را به جامعه موسيقي معرفي كرده ام.

همه نوع موسيقي

نبايد مردم را محدود كرد كه فقط يك نوع موسيقي خاص را گوش كنند. بايد همه نوع موسيقي باشد و هر كس موسيقي خود انتخاب كند.

جد من و چهل و ده هزار هكتار زمين

جد من يعني پدر بزرگ پدرم اهل طبس بود. علت كوچ او را به مشهد كه به اتفاق برادرش صورت گرفت نميدانم. همين مي دانم چهل و دو هزار هكتار از خود براي سه پسرش باقي گذاست. يكي از اين سه پسر،پدر بزرگ من، حاج علي اكبر بود كه دو پسر و دو دختر داشت.

نقش مادر

مادرم تاثيري شگفت در تربيت فرزاندانش داشته است؛ بانويي فهميده، مدير و مدبر، كه با دست خالي زندگي پدر را اداره مي كرد.

شروع هر برنامه ايي با تلاوت من

درست در بحبوحه ي آن سال ها بود كه من شهره ي عام و خاص بودم و در همه مجامع بزرگ مذهبي، يا سياسي حضور داشتم و هر برنامه ايي با تلاوت من از قرآن آغاز مي شد.

اولين هديه

شش ساله كه بودم در يك محفلي قرآن خواندم، در آنجا آقايي بود كه به من هديي اي داد. آن هديه را هيچ وقت فراموش نمي كنم و همچنين اولين باري كه مدرسه رفتم سوره ايي از ،قرآن را خواندم و بسيار مورد تشويق قرار گرفتم و اين روز را هميشه به ياد دارم.

درس و مشق مدرسه و تلاوت قرآن

پدرم و دوستان ، آن چنان مرا در جلسات و تلاوت ها غرق كرده بودند كه به طور كلي درس و مشق را فراموش كرده بودم. يعني نميرسيدم كه درس بخوانم...دو سال مردود شدم....هشتم و يازدهم...بله! من در امتحانات ششم ابتدايي شاگرد ممتاز شدم.

ره ميخانه و مسـجد كـدام است

كه هر دو بر من مسكـين حـرام است

نه در مسـجد گـذارنـدم كه رندم

نه در ميخانه كيـن خمار خواب اسـت

ميان مسجد و ميخانه راهي است

بجوييد اي عزيزان كه اين كدام است

به ميخانه امامي مست خفته است

نمي دانم كه آن بت را چه نـام است

مـرا كعبـه خرابـات اسـت امـروز

حريفـم قـاضي و سـاقـي امام است

بـرو عطـار! كو خود مي شنـاسـد

كه سرور كيست سرگردان كدام است

 

(عطار- ديوان اشعار-غزليات)

این آواز از "آلبوم بی تو بسر نمی شود" انتخاب شده است.

 همنواز آواز آقای کیهان کلهر است.

و آواز استاد محمدرضا شجریان.......

 اين قطعه در آواز بيات كرد اجرا شده است.

۱۳۴۰ سر سفره عقد

بیست ساله بودم که در دهات خراسان به معلمی پرداختم. یک سال بعد با دختری که معلم دبستان بود، ازدواج کردم. ۲۱ مهرماه ۱۳۴۰ بود که با خانم گل افشان سر سفره عقد نشستیم در قوچان.^۱

افتخار من، فرزندانم

افتخار ی کنم که چنین فرزندانی دارم و آنقدر به فرزندانم افتخار می کنم به هنرم نمی کنم. یک ناخن خانوادهام را با تمام هنرها عوض نمی کنم!^۲

همايون و استاد شجريان

کودکی و شهرت در صوت خوش

در ۱۲ سالگی همه مشهد، مرا به صوت خوش می شناخت....^۳

همه فرزندان من

در سال ۱۳۱۹ در مشهد به دنیا آمدم، و دارای پنج فرزندم به نام های : افسانه، فرزانه،مژگان،همایون،رایان.^۴

سی و سه سال کار

حدود پنجاه سال است که با آهنگ سر و کارم دارم، یعنی از ۵-۶ سالگی، ولی به طور رسمی و حرفه ای سی و سه سال است که در این عرصه کار می کنم^.۵

سيد خليل عالي نژاد در سال 1336 در کرمانشاه متولد شد . پدرش مرحوم« سيد شاهمراد» تنبور مي نواخت سيد خليل مشق تنبور را به تشويق مادر با« سيد نادر طاهري » آغاز کرد و بعد از 2 سال نزد« سيد امرالّه شاه ابراهيمي» رفت همچنين از درويش« امير حياتي بهره» برد. بعدها به محضر استاد «عابدين خادمي» راه يافت و از گنجينه پنهان در سينه آن مرحوم بهره مند شد.همزمان سرپرستي گروه تنبور نوازان« صحنه» را به عهده گرفت ، در اواخر دهه پنجاه استاد عالي نژاد در رشته موسيقي دانشگاه هنر فارغ التحصيل شد . او بر رديف موسيقي دستگاهي ايران تسلطي کافي داشت . سيد خليل صداي گرمي داشت و آواز را از مکتب مرحوم «استاد ميرزا حسين خادمي» آموخته بود و ازمرحوم« نادر نادري» دف آموخت و تار را از« کيخسرو پور ناظري» ، نواختن تارش به شيوه نوا زندگي مکتب برومند نزديک بود و پرده گيري هاي زيبايش و مضراب شمرده و جمله بندي هايش در سه تار، ساز« مرحوم يوسف فروتن » را به ياد مي آورد. استاد همچنين علاوه بر نوا زندگي تنبور به ساخت تنبور نيز پرداخته است و تنبورهاي او با مهرشيدا و قلندر موجود است

اوايل دهه 60 گروه تنبور « شمس » به سرپرستي پورناظري تشکيل شد و عالي نژاد به جمع اين گروه پيوست . حاصل همکاري با تنبور شمس تکنوازي و جواب آواز ماندگار سيد خليل در کاست « صداي سخن عشق » بود که با صداي ناظري انتشار يافت . در اواسط دهه 60 سيد خليل خود « گروه بابا طاهر » را تشکيل داد و اعضاي گروه باباطاهر کاستي بيرون دادند به نام« زمزمه قلندري » ، در اواخر دهه 60 به خواست مرحوم عبادي براي شرکت در مراسم خاکسپاري او به تهران آمد و ماندگار شد. او علاوه بر خوانندگی و تنبور نوازی سه تار هم می نواخت ودستی چیره بر آن داشت. سال 1376که به جشنواره موسیقی حماسی آمد و زیر بغل استاد و پیر مرادش درویش« امیرحیاتی » را گرفت و او را به صحنه تالار اندیشه آورد تا هنرش را عرضه بدارد.وخودش نیز در بخشی از برنامه مقام های« سوار سوار ، سماع رقم چهارم ، جلوشاهی  وخان امیری رااجرا کرد و زیبایی کارش در آن بود که« ماهورایلامی» و«عالی مکان»  رابرای اولین بار عرضه نمود که هنر اجرایش مورد تشویق تماشاگران قرار گرفت.سالهاي ماندگاري او در تهران منجر به تأليف کتاب « تنبور از دير باز تاکنون »  شد وهمچنین  سالهاي ماندگاري او در تهران از سالهاي ملال آور زندگی او نيز محسوب مي شد  تا آنجا که ترک وطن کرد و به سوئد مهاجرت کرد . در 27 آبان 1380 دور از ديار در شهر گوتنبرگ سوئد به قتل رسيد  وخانه وجسم بی جانش رابه آتش کشیدند.

حيلت رها كن عاشقا ديوانه شو ديوانه شو

واندر دل آتش رها پروانه شو پروانه شو 

امروز یک عکس جالب دیدم که دلم نیامد برای شما در وبلاگ نگذارم....این عکس خداوندگار تنبور، سید خلیل عالی نژاد در کنار خسرو آواز ایران، استاد محدرضا شجریان و اساتید به نام این سرزمین عشاق، ایران زمین است.

از راست به چپ:

کیهان کلهر، سید خلیل عالی نژاد، استاد شجریان، استاد علیزاده،...،همایون شجریان

این هم یک فایل صوتی از کارهای سید خلیل عالی نژاد. نام این اثر مولا جانم است و در ثنای حضرت علی (ع) است.

در نظر بازی ما بی خبران حیرانند

من چنینم که نمودم دگـر ایـشان دانـنـد

عاقـلان نقطـه پرگار وجـودند،ولی

عشق داند که در این دایره سر گردانند

جوان هایی که اهل اندیشیدن هستند با من رابطه دارند، اما آن جوانی که خیلی اهل اندیشه نیست و ذوق دیگری دارد و به گونه دیگری فکر می کند،ممکن است با من رابطه نداشته باشد. من از تخصص ام نباید دور تر بروم و بایستی کار خودم را بکنم. من به علت سابقه ی دیرینه یی که در کار هنر دارم باید با هم سن و سال های خودم و با اساتیدی که از من بزرگترند همکاری کنم، اما من خیلی وقت ها با جوان هایی همکاری کردم که همسن پسرم بودندو به این علت با آنها همکاری کردم که به جوان انگیزه بدهم، در حالی که آن جوان از لحاظ آشنایی با موسیقی هنوزآن  پختگی را ندارد که در کنار من بنشیند، اما من این امکان را به او می دهم. چون به جوانان توجه دارم و آنها را دوست دارم و این عشقی که به فزندان خود دارم، نسیت به تمام جوان ها دارم. به نسل جوان خیلی احترام می گذارم.

سلام به تمام دوستان!

اميدوارم حال همگي خوب باشد.

چند وقتي در اين فكر بودم كه آثار استاد محمدرضا شجريان را معرفي كنم. البته نه براي آن دوستاني كه با آثار استاد شجريان آشنايي كامل دارند بلكه براي آن دسته از دوستان عزيز كه به استاد علاقه مند هستند و آشنايي زيادي با آثار استاد ندارند.    لطفا نظرات خود را به ما برسانيد تا در ادامه اين كار موفق تر باشيم!

اثري كه معرف حضور شما خواهد شد يكي از آثار ماندگار موسيقي اصيل ايراني است. نام اين اثر "دستان" است.

آهنگساز و سرپرست گروه عارف، استاد پرويز مشكاتيان، سنتور نواز چيره دست اين خطه است.

سلام به شما دوست عزيز

پس از انجام يك نظر سنجي در وبلاگ خاطرات استاد شجريان با اينكه مورد كم لطفي دوستان قرار گرفت ولي نتايجي جالب و عجيب داشت. و من را واداشت كه از محدوده فعاليت هاي سايت خارج شوم و به معرفي آهنگساز و پژوهشگري بپردازم. زيرا از نتايج معلوم مي شود كه اين استاد را كمتر كسي مي شناسد. اين اهنگساز كسي نيست جز آفاي محمدرضا درويشي كه من بيوگرافي اين آهنگساز عزيز را در زير گذاشتم. و استاد محمدرضا شجريان هم با ايشان همكاري داشتهاست و  در ۲ كاست به نام "جان عشاق" و "گنبد مينا" با آواز زيباي خود به آن حس و حال زيبايي بخشيده است. مي توانيد به سايت رسمي محمدرضا درويشي هم سري بزنيد (كليك كنيد)

با تشكر

--

فرهاد زينلي ، مدير وبلاگ

بيوگرافي محمدرضا درويشي

محمدرضا درويشي ( 13۳4- شيراز)
فراگيري موسيقي را از 13 سالگي آغاز و در سال 1357 در رشته آهنگسازي از دانشگاه هنرهاي زيبا دانشگاه تهران فارغالتحصيل شدهاست. از درويشي تاكنون آثار متعددي براي اركستر ، آواز و تركيبهاي مختلف سازي اجرا و انتشار يافته و تعدادي موسيقي فيلم نيز تصنيف كردهاست. اغلب اين آثار از صدادهي ، هارموني و اركستراسيون شخصي و ويژهاي برخوردار است. درويشي علاوه بر آهنگسازي از بيست سال پيش پژوهش در موسيقي نواحي مختلف ايران را با سفر به شهرها و روستاها آغاز كرده است. از جمله آثار چاپ شده او ميتوان به 13 عنوان كتاب پژوهشي مانند آئينه و آواز، بيست ترانه محلي فارس ، نوروز خواني ، موسيقي و خلسه ، نگاه به غرب، موسيقي نواحي جنوب ايران و دايرهالمعارف سازهاي ايران اشاره كرد. در كنار تحقيقات و پژوهشهايي كه توسط وي در زمينه موسيقي نواحي ايران صورت گرفته ، چندين نوار كاست و نيز از آثار او منتشر شده كه زمستان با صداي شهرام ناظري ،« گنبد مينا» و « جان عشاق» با صداي محمدرضا شجريان ، موسوم گل با صداي « ايرج بسطامي» و چندين مجموعه از كارهاي گرآوري موسيقي نواحي ايران مانند: موسيقي شمال خراسان ( 3 نوار) ، آوازهاي سرزمين مادري و … از آن جمله است. مجموعه دايرهالمعارف سازهاي ايران كه مجموعهاي 10 جلدي است و جلد اول آن انتشار يافته وسيعترين تحقيق موسيقايي مكتوب ميباشد كه تاكنون در ايران به انجام رسيده است. اين اثر همچنين مفصلترين پژوهش در مورد سازهاي يك كشور در جهان ميباشد. درويشي علاوه بر فعاليتهاي يادشده ، ديدگاههاي خود را درباره موسيقي ايران ، آسيبشناسي و هويت فرهنگي وملي اين موسيقي در دهها سخنراني ، مقاله و گفت و گو بيان كردهاست ضمناً موسيقي فيلم « سفر قندهار» به كارگرداني محسن مخملباف از ساختههاي درويشي كانديد بهترين موسيقي فيلم خارجي اروپا در سال 2002 از طرف جشنواره دو سالانه موسيقي فيلم در بن – آلمان شد. كتاب دايرهالمعارف سازهاي ايران( جلد اول )، از طرف جامعة بينالمللي اتنوموزيكولوژي به عنوان بهترين كتاب سازشناسي جهان در سال 2002 شناخته شد. اين جايزه در ماه گذشته در آمريكا توسط « پرونونتل» ، اتنوموزيكولوگ برجسته معاصر به درويشي اهداء گرديد.
ايشان همچنين دبير اخرين جشنواره موسيقي نواحي ايران كه در سال ۸۳ برگزار گرديد بوده است

در اينجا اضافه كنم كه وي به عنوان بهترين آهنگساز سال ۲۰۰۵ از طرف يونيسكو به او جايزه اهدا شد.

معرفي آثار مشترك استاد محمدرضا شجريان و محمدرضا درويشي