{۱۳۱۹ ش: ۱۹۴۱ م}

سایت شرکت دل آواز

تولدم روز اول مهر ماه سال یکهزارو سیصد و نوزده خورشیدی در مشهد است، در خانواده ای که پدر بزرگم (علی اکبر) صدای بسیار رسایی داشته و به زیبایی آواز می خوانده است. او از مالکین بزرگ مشهد بود و از خواندن در جمع پرهیز داشته ، گاه برای دوستان سرشناسی که به دیدارش می آمده اند می خوانده است. پدرم مهدی از صدای پر طنین و رسا برخوردار بود و در جوانی آواز خواندن را شروع می کند ولی خیلی زود در محیط بسته و سنتی به قرائت قرآن رو آورده و تا آخر عمر بر همان عقیده باقی ماند و آواز را رها کرد و در قرائت قرآن جایگاه خاصی در مشهد پیدا نمود و شاگردان زیادی برای تلاوت قرآن قرآن تربیت کردکه از جمله خود اینجانب است.تمام وقت من از شش سالگی به خواندن قرآن با صدای خوش می گذشت . در دوازده سالگی شهره ی خاص و عام بودم و در مجامع بزرگ مذهبی و یا سیاسی آن موقع تلاوت اول برنامه با من بود. به علت توانایی در تلاوت قرآن با صدای خوش، چشم و چراغ همه اعضاء و دانش آموزان مدرسه و مردم بودم. در سال چهارم دبیرستان بر خلاف خواسته ام به دانشسرای مقدماتی رفتم و راه معلمی پیش گرفتم و از بیست سالگی به معلمی در دهات خراسان پرداختم. یک سال بعد ازدواج کردم با دختری که او هم معلم دبستان بود. همسرم خیلی با من همراه بود و با کمک او بر مشکلات مالی یک زندگی بسیار محقر پیروز شدیم.

از نوجوانی برای فراگیری گوشه های آوازی به هر دری می زدم و از هر کسی که شمه ای اطلاع داشت سئوال می کردم.  به ندرت دسترسی به رادیو پیدا می کردم تا موسیقی دلخواهم را بشنوم آن هم زمانش کوتاه بود و حاصلی نداشت ، تا اینکه در محیط شبانه روزی دانشسرا میسر شد "برنامه گلها" و برنامه "ساز تنها" را بشنوم و تمریناتم را شروع کنم . کمی بعد دبیر موسیقی مان آقای جوان نیز راهنمایی و کمک کردند. بیشترین تمرینات سازنده در دوران معلمی در خارج شهر بود که فراغتی داشتم و اغلب به کوه و صحرا می دم و تکنیک و متد را با سلیقه ی خودم تجربه و تمرین می کردم و صداهای گوناگون و تحریرها و چهچه ها را دستور کار خود قرار داده بودم.دوستم همکلاسیم (ابولحسن کریمی) از ابتدای کار معلمی سنتوری با خود آورده بود که بنوازد ، ترغیب شده مضراب دستم بگیرم و ببینم می شود زد ، بعد دیدم عجب کار مشکلی است تا دمدمه های صبح نشستم و ان قدر تمرین کردم تا توانستم آهنگی را دست و پا شکسته اجرا کنم و از آن به بعد سنتور شد یار غار من.
چندی بعد صدای سنتور جلال اخباری را از رادیو مشهد شنیدم و خوشم امد ، پیدایش کردم و با هم دوست شدیم . سازی می زد و من هم می خواندم و تمرینات آواز با ساز و فراگیری نت و نواختن صحیح سنتور را با ایشان شروع کردم.

همان ابتدای کار هم صدای سنتور مشقی ام بسیار بد بود به فکر افتادم که سنتوری بسازم. کمی نجاری می دانستم با زیر رو رو کردن تمامی کاروانسراها و چوب فروشی ها و با دادن یک انعام 5 توانی الوار پهن از چوب توت بیست ساله را پیدا کردمآن را مطابق اندازه ها بریدم . در ان زمان کسی در مشهد گوشی سنتور نمی فروخت ، مجبور شدم صد عدد میخ نمره شش بخرم و آن ها را با سوهان دستی کوچک کنم. این سنتور که دوازده خرکه بود ساخته شد و من با یک دلبستگی عجیب به این ساز ، تمرینات سنتورم را بیشتر کردم. با اینکه برای اولین بار بود چنین کاری کرده بودم و در مورد پل گذاری سنتور تجربه و اطلاعی نداشتم ولی سنتور صدای دلنشینی داشت. غیر از آن سنتور سنتورهای دیگری ساخته یا در حال ساخت داشتم که کا پل گذاری را برای موزون تر کردن صداها تا به حال ادامه داده ام و خوشبختانه به نتایج قابل توجهی هم رسیده ام . در نظر دارم در آینده کتاب یا جزوه ای درباره ی تجارب کار پل گذاری های گوناگون که روی سنتورها کرده ام همراه با نتایج آن ها منتشر کنم تا در این زمینه کار مفیدی انجام داده باشم

در سالهای بعد از چهل با هنرمندان رادیو خراسان آشنا شده بودم ولی حاضر به ضبط برنامه موسیقی نبودم . در رادیو خراسان گاه اشعار عرفانی و مذهبی و گاهی تلاوت قرآن داشتم.
سال 1345 خورشیدی به اصرار دوستم ابوالحسن کریمی برای شرکت در امتحان شورای موسیقی به اتفاق او به تهران رفتم. راهی برای نام نویسی و شرکت در امتحان پیدا کردیم. در اتاق شورا میز کنفرانس بزرگی بود و حدود 12 تا 13 نفر اعضا شورا نشسته بود ، آقای مشیر همایون شهردار رییس شورا و آقایان حسنعلی ملاح ، علی تجویدی و مختاری و دیگران بودند. گفتند بیات ترک بخوان ! من هم از مایه بلند دو سه بیتی خواندم و در مایه ی بم فرود امدم . ضربی با یک شعر هم به درخواست آقای ملاح خواندم.بعد اقای تجویدی پرسیدند تصنیف هم می خوانی ؟ چون تصنیف خواندن را دوست نداشتم و دون شان آواز خوان می دانستم ، بسیار جدی گفتم ابدا.
جوابی که بعد از یکماه از نتیجه امتحان به ما دادند این بود که فعلا رادیو بودجه ندارد که خواننده استخدام کند و فعلا رادیو نیاز به خواننده ندارد.

سال بعد به وسیله آقای دکتر شریف نژاد (که معاون رادیو خراسان بود و بسیار به من لطف داشت) قرار گذاشتیم در تابستان که ایشان در تهران هستند من هم به تهران بروم . باایشان شبی به منزل آقای حسین محبی (که اپراتور با سابقه رادیو و برنامه ی گل ها بود) رفتیم و او که دوستی نزدیکی با دکتر داشت فردای آنروز مرا همراه با یک نوار که در " سه گاه " خوانده بودم به اقای داود پیرنیا (مسئول و تهیه کننده ان زمان برنامه گلها ) معرفی کرد که همان معرفی راهگشای من به رادیو ایران و و برنامه ی گلها که منظور اصلی ام بود گردید.
با سپاس از دلسوزی های ابولحسن کریمی و محبت های دکتر شریف نژاد و یادی خوش از زنده یاد حسین محبی .

مهرماه ۱۳۱۹ در شهر مقدس مشهد زاده شد. پدر آوای خوشی داشت و پسر از سن چهار سالگی با تشویق وی گام در راهی گذاشت که هنوز هم با اشتیاق و بدون احساس خستگی همچنان می پیماید. راهی که پنجاه و سه سال پویایی و پژوهش را پشت سر نهاده و زندگی او را مفهوم می بخشد.

شجريان به گنجينه ادب كهن ايران، از جمله اشعار بزرگي چون سعدي، حافظ، مولانا، بابا طاهر و خيام علاقه خاصي دارد و هر يك از كنسرت هايش حاصل تحقيق در آهنگ هاي قديمي ايراني و دقت در تناسب آن با اشعار شاعران است. هر چند اين موضوع از توجهش به اشعار شاعران معاصر نيز نكاسته است. امتياز او بر ساير خوانندگان عصر خويش، تسلط بر اداي معاني بديع شعري، خلاقيت و سليقه او در بداهه خواني و تكنيك آواز و سلطه او بر صدا و تحرير هايي است كه با آن، ملودي هاي زيبايي را ابداع و ارايه مي كند.

آواي صاف و گيرايش كه تجربيات نخستين را گذرانده بود، در هجده سالگي به محك خورد. دعوتي از سوي راديو خراسان و پرداختن به اجراي آوازهايي عارفانه و بدون موسيقي؛ كه كاري بود نه چندان آسان. تا صداي رسا شجريان به گوش مرحوم داود پيرنيا رسيد، او را خوش آمد. استاد پيرنيا كه در موسيقي گوهر شناسي كم مانند بود، وقت را هدر نداد و با دعوتي رسمي اين هنرمند را به همكاري با برنامه «گلها» فرا خواند، برنامه يي كه جاي هر كس نبود و ورود به آن كارنامه ايي درخشان مي طلبيد. نزديك به يكصد برنامه، دست آورد اين همكاري است كه با برگ سبز شماره 216 به همراهي سنتور شادروان رضا ورزنده به اجرا در آمد. تهران اين حسن را داشت كه به او اين امكان داد با ديگر موسيقي دانان نام آور عصر آشنا شود و كوله بار تجربه را روز به روز سنگين تر كند.

آسايي با مرحوم عبادي آغازي ديگر بود بر تجربه هاي ديگر. پي آمد آن، كلاس استاد مهرتاش بود و آموختن سبك و شيوه آن روانشاد. فراگیری سنتور از استاد فرامرز پایور، آشنایی با ردیف های آواز استاد فقید صبا، استفاده از محضر استاد عبدالله خان دوامی که گنجینیه یی از تمامی ردیف های موسیقی کلاسیک و اصیل ایرانی، تصنیف های قدیمی  و سبک وسیاق تصنیف خوانی بود؛ كسب فيض از استاد نور علي خان برومند،كلاس استاد كريمي، يادگيري روش خوانندگي استاداني بنام چون: سيد حسين طاهرزاده، تاج اصفهاني، اقبال سلطان آذر، اديب خوانساري، بنان، ظلي، قوامي و..... بهرهگييري از تمام امكانات در دسترس(كتاب، نوار، صفحه) براي شناخت كامل شيوه هاي ويژه هر يك از بزرگان هنر، به گونه يي كه امروز توانای اجرای هر یک از این سبک ها در حد کمال است. تدریس در دانشکده ی هنرهای زیبا تا هنگام تعطیل مرکز و اجرای نزدیک به ۳۰۰ برنامه در رادیو که بخشی از آن ها تصنیف های نو و کهن بازسازی شده به وسیله موسیقی دانان پیشکسوت است، می تواند گوشه ای از تلاش و کوشش این استاد ارجمند در خدمت به هنر موسیقی ایران باشد.

او مرید حافظ است و سروده های مولانا، شیخ اجل و بابا طاهر را بیشتر می پسندد. عشقی بزرگتر از موسیقی ندارد و پژوهش در گذشته های تاریخی این هنر و تدوین ردیف های آواز را بزرگترین و مهم ترین مشغله زندگی می شمارد. بالاترین هدفش شناساندن برتری فرهنگی و ادبی موسیقی ایرانی است، هنر خود را جز در این راه به کار نگرفته و با اجرای برنامه های گسترده یی در داخل یا خارج از کشور گام های ارزنده ای در این راه بر داشته که سزاوار ستایش است.

در نبود بزرگ مردانی مانند زنده یادان: بنان، قوامی، ادیب خوانساری، تاج اصفهانی، محمودی، خوانساری و... وجود استاد شجریان غنیمتی است که باید قدر شناخت و از اندوخته های پربارش توشه یی در خور و سزاوار اندوخت.

در اوایل مهرماه سال ۱۳۷۸ ، سازمان علمی فرهنگی ملل متحد(یونسکو) به پاس وی در جهت اشاعه موسیقی کلاسیک ایران به عنوان عاملی برای گفت و گو میان ملل، نشان جهانی هنر پیکاسو را به وی اهدا کرد.

استاد در زلزله مرگبار بم کمک های انسان دوستانه و رسیگی های فراوان نمود و پس از سال ها حاضر به برگزاری کنسرت در ایران شد و کلیه عایدات حاصل از آن را برای کمک به آسیب دیدگان زلزله بم اختصاص داد.