مهرماه ۱۳۱۹ در شهر مقدس مشهد زاده شد. پدر آوای خوشی داشت و پسر از سن چهار سالگی با تشویق وی گام در راهی گذاشت که هنوز هم با اشتیاق و بدون احساس خستگی همچنان می پیماید. راهی که پنجاه و سه سال پویایی و پژوهش را پشت سر نهاده و زندگی او را مفهوم می بخشد.

شجريان به گنجينه ادب كهن ايران، از جمله اشعار بزرگي چون سعدي، حافظ، مولانا، بابا طاهر و خيام علاقه خاصي دارد و هر يك از كنسرت هايش حاصل تحقيق در آهنگ هاي قديمي ايراني و دقت در تناسب آن با اشعار شاعران است. هر چند اين موضوع از توجهش به اشعار شاعران معاصر نيز نكاسته است. امتياز او بر ساير خوانندگان عصر خويش، تسلط بر اداي معاني بديع شعري، خلاقيت و سليقه او در بداهه خواني و تكنيك آواز و سلطه او بر صدا و تحرير هايي است كه با آن، ملودي هاي زيبايي را ابداع و ارايه مي كند.

آواي صاف و گيرايش كه تجربيات نخستين را گذرانده بود، در هجده سالگي به محك خورد. دعوتي از سوي راديو خراسان و پرداختن به اجراي آوازهايي عارفانه و بدون موسيقي؛ كه كاري بود نه چندان آسان. تا صداي رسا شجريان به گوش مرحوم داود پيرنيا رسيد، او را خوش آمد. استاد پيرنيا كه در موسيقي گوهر شناسي كم مانند بود، وقت را هدر نداد و با دعوتي رسمي اين هنرمند را به همكاري با برنامه «گلها» فرا خواند، برنامه يي كه جاي هر كس نبود و ورود به آن كارنامه ايي درخشان مي طلبيد. نزديك به يكصد برنامه، دست آورد اين همكاري است كه با برگ سبز شماره 216 به همراهي سنتور شادروان رضا ورزنده به اجرا در آمد. تهران اين حسن را داشت كه به او اين امكان داد با ديگر موسيقي دانان نام آور عصر آشنا شود و كوله بار تجربه را روز به روز سنگين تر كند.

آسايي با مرحوم عبادي آغازي ديگر بود بر تجربه هاي ديگر. پي آمد آن، كلاس استاد مهرتاش بود و آموختن سبك و شيوه آن روانشاد. فراگیری سنتور از استاد فرامرز پایور، آشنایی با ردیف های آواز استاد فقید صبا، استفاده از محضر استاد عبدالله خان دوامی که گنجینیه یی از تمامی ردیف های موسیقی کلاسیک و اصیل ایرانی، تصنیف های قدیمی  و سبک وسیاق تصنیف خوانی بود؛ كسب فيض از استاد نور علي خان برومند،كلاس استاد كريمي، يادگيري روش خوانندگي استاداني بنام چون: سيد حسين طاهرزاده، تاج اصفهاني، اقبال سلطان آذر، اديب خوانساري، بنان، ظلي، قوامي و..... بهرهگييري از تمام امكانات در دسترس(كتاب، نوار، صفحه) براي شناخت كامل شيوه هاي ويژه هر يك از بزرگان هنر، به گونه يي كه امروز توانای اجرای هر یک از این سبک ها در حد کمال است. تدریس در دانشکده ی هنرهای زیبا تا هنگام تعطیل مرکز و اجرای نزدیک به ۳۰۰ برنامه در رادیو که بخشی از آن ها تصنیف های نو و کهن بازسازی شده به وسیله موسیقی دانان پیشکسوت است، می تواند گوشه ای از تلاش و کوشش این استاد ارجمند در خدمت به هنر موسیقی ایران باشد.

او مرید حافظ است و سروده های مولانا، شیخ اجل و بابا طاهر را بیشتر می پسندد. عشقی بزرگتر از موسیقی ندارد و پژوهش در گذشته های تاریخی این هنر و تدوین ردیف های آواز را بزرگترین و مهم ترین مشغله زندگی می شمارد. بالاترین هدفش شناساندن برتری فرهنگی و ادبی موسیقی ایرانی است، هنر خود را جز در این راه به کار نگرفته و با اجرای برنامه های گسترده یی در داخل یا خارج از کشور گام های ارزنده ای در این راه بر داشته که سزاوار ستایش است.

در نبود بزرگ مردانی مانند زنده یادان: بنان، قوامی، ادیب خوانساری، تاج اصفهانی، محمودی، خوانساری و... وجود استاد شجریان غنیمتی است که باید قدر شناخت و از اندوخته های پربارش توشه یی در خور و سزاوار اندوخت.

در اوایل مهرماه سال ۱۳۷۸ ، سازمان علمی فرهنگی ملل متحد(یونسکو) به پاس وی در جهت اشاعه موسیقی کلاسیک ایران به عنوان عاملی برای گفت و گو میان ملل، نشان جهانی هنر پیکاسو را به وی اهدا کرد.

استاد در زلزله مرگبار بم کمک های انسان دوستانه و رسیگی های فراوان نمود و پس از سال ها حاضر به برگزاری کنسرت در ایران شد و کلیه عایدات حاصل از آن را برای کمک به آسیب دیدگان زلزله بم اختصاص داد.